Sukhotai - Globtrotuar

Przejdź do treści

Menu główne:

Sukhotai

PODRÓŻE > AZJA > TAJLANDIA
Pierwszym monarchą, który zasiadł na tronie w Sukhotai był książę Sri Intharathit (Intradit), którego żoną była córka khmerskiego monarchy Dżajawarmana VII. Ambitny zięć nie miał jednak zamiaru do końca życia być wasalem swojego teścia. Korzystając z osłabienia imperium Dżajawarmana, książę Intradit wydał Khmerom bitwę  w dolinie Menamu, pokonał ich i wkroczył do niewielkiej osady Sukhothai gdzie koronował się w 1238 r. na króla nowego, tajskiego państewka.

W zajętej przez Intradita osadzie początkowo było tylko kilka  reprezentacyjnych watów (świątyń), drewniane chaty oraz nieukończony system kanałów, podobny do tego z Angkor Wat. Tajowie szybko wznieśli się jednak do rozbudowy miasta wznosząc kolejne świątynie oraz pałac królewski. Zrezygnowali jednak ze skomplikowanego khmerskiego systemu nawadniania i zainstalowali swój, znacznie prostszy wystarczający jednak na potrzeby państwa-miasta władającego jedynie terenami podmiejskimi. W owym czasie Sukhotaj bardziej przypominało społeczność plemienną niż klasyczną monarchię absolutną. Jeśli wierzyć zapiskom z tego okresu, mieszkający w Sukhotai (Świt Szczęścia) ludzie cieszyli się znaczną swobodą zaś król postrzegany był jako „władca-ojciec”, nie zaś „władca-bóg”.

Do rozkwitu królestwa doprowadził syn króla Intradita, Rama Khamphaeng (Rama Śmiały), który już jako 19-sto latek wyróżnił się  w walce wręcz, prowadzonej z grzbietu słonia, w której pokonał wodza sąsiedniego księstwa. Młodzieniec po wstąpieniu na tron  rozpoczął agresywną kampanię wojenną dzięki której dziesięciokrotnie powiększył obszar swojego państwa – gdy umierał, rozciągało się ono od Luang Prabang (obecnie Laos), obejmując również położone w dolnej Birmie państwo Monów.
Pomnik Ramy Khamphaeng (Ramy Śmiałego)
Rama Śmiały był nie tylko sprawnym strategiem, ale i przebiegłym dyplomatą i politykiem, który doprowadził do sojuszu z Chinami. Mongołowie wspierali Sukhotai jako sojusznika, który mógł być wykorzystany w walce z Khmerami, którzy zagrażali zarówno Tajom jak i Mongołom.  Współpraca z Chinami miała również wymiar handlowy; z Chin sprowadzono rzemieślników, którzy  nauczyli Tajów glazurowania wyrobów z gliny. Dzięki temu w Sukhotai (Sawankhalok) zaczęły powstawać cenione przedmioty cera¬miczne, wywożone na syjamskich dżonkach w świat.

Gdy jednak okazało się, że Mongołowie po podbiciu Chin kontynuują marsz na południe (w 1287 r. podbili królestwo Pagan, w środkowej Birmie) Rama Śmiały zawarł lokalny sojusz obronny z dwoma tajskimi książętami z północy, z Chiang Rai i  Phajao.

Stolica królestwa szybko rozrastała się, budowano w niej kolejne pałace i świątynie czemu sprzyjała kodyfikacja zasad buddyzm therawada przeprowadzona przez zaproszonych z Cejlonu mnichów. W mieście ciągle jednak silne pozostały wpływy hinduizmu. Dla Sukhotai nastał „złoty wiek” kultury, architektury, poezji tańca i muzyki … nic jednak nie trwa wiecznie.

Po śmierci Ramy Śmiałego, za panowania jego syna, państwo zaczęło chylić się ku upadkowi. Przetrwało do początku XV w. po czym zostało wchłonięte przez znacznie potężniejszą Ajulthaję. Ostatni władca Sukhothai, Tammaracza IV (l 406-1419 r), był już wasalem Ajulthaji.
Niewykluczone, że do upadku miasta przyczynił się nie tylko wzrost potęgi sąsiedniego królestwa, ale i brak wody niezbędnej do jego utrzymania. Prawdopodobnie jego mieszkańcy czerpali ją z rzeki Yam, która z czasem przesunęła swój bieg, pozbawiając Sukhotaj dostępu do wody.

Zwiedzanie Sukhotai
Park archeologiczny Sukhotai znajduje się ok. 10 kilometrów od granic współczesnego Sukhotai wiec by do niego dotrzeć najlepiej wynająć tuk-tuka (dla ambitniejszych może być skuter lub rower). Do parku prowadzi jednopasmowa droga, która przecina park na pół.

Niegdyś wewnętrzna część starego Sukhotai była chroniona, aż trzema rzędami ziemnych wałów i dwoma fosami. Dziś niewiele z nich pozostało, tak jak i ze zdobiących to miejsce świątyń. Do naszych czasów w obrębie starych murów przetrwały ru¬iny oko¬ło 20 świątyń; w okolicy parku można napotkać  pozostałości po kilkudziesięciu mniej znaczących obiektach.
PLAN PARKU ARCHEOLOGICZNEGO
Zwiedzanie proponuje zacząć od najokazalszej budowli czyli Watu Mahathat, który prawdopodobnie został ufundowany przez pierwszego władcę Sukhotai. Obecną postać wat (świątynia) zawdzięcza przebudowie dokonanej ok. 1345 r. Pierwotnie obiekt składał się  z pięciu wież - cztery tworzyły kwadrat, a piąta wyznaczała punkt przecięcia przekątnych. Cztery skrajne wieże nadal można oglądać; wzniesiono je w khmerskim stylu. Środkowa jest obecnie ukryta w podstawie wieży zwieńczonej „pąkiem lotosu, wzniesionej przez króla Lo Thai, syna Ramy Śmiałego. Najważniejsze w tym wacie są wyobrażenie Buddy, odlane z brązu w XIV stuleciu, przechowywane obecnie w Bangkoku.
Obok Watu Mahathat znajduje się Wat Sri Sawai, który początkowo był hinduistycznym miejscem kultu i zawierał wyobrażenie Siwy. Z tamtego czasu po¬zostały potrójne wieże w stylu khmerskim.
Wat Sri Sawai z charakterystycznymi wieżami w stylu khmerskim.
Wat Sra Sri wyróżnia się czedi (stupą) typową dla stylu cejlońskiego
Warto również odwiedzić znajdujący się na północy, po drugiej stronie drogi, Wat Sra Sri, który wyróżnia się dzwonowatym, typowym dla stylu cejlońskiego czedi (stupą). W tej świątyni sala  wyświęceń (bot) mieści się na wysepce, na wschód od strzelistej stupy. Ruiny budowli składają się z sześciu rzędów kolumn, prowadzących do odnowionego, posągu siedzącego Buddy.
Wat Chetupon
W południowej części kompleksu znajduje się Wat Chetupon, w którym mur obronny wiltanu (placu zgromadzeń) i bramę zrobiono z łupkowych płyt i głazów wyglądem imitujących drewno. Łupkowe płyty wykorzystano też do budowy mostów przerzuconych nad fosą okalającą zespół. Na środkowej wieży watu można zobaczyć przedstawienia Buddy w pozycjach stojącej, leżącej, idącej i siedzącej.

Obok Wat Chetupon znajduje się niewielkie muzeum z ekspozycją  rzeźby z kamienia i brązu oraz ceramiki.

Część z obiektów archeologicznych  znajduje się poza ogrodzeniem parku jednak do przynajmniej kilku z nich warto się udać. Szczególnie ciekawy jest Wat Phra Phai Luang. W czasach świetności tworzyły go  trzy wieże, przypuszczalnie zbudowane pod koniec XII w., w okresie gdy Sukhotaj należał jeszcze do imperium Khmerów. Możliwe, że miejsce to niegdyś pełniło funkcję centrum miasta, nim rola ta przypadła watowi Mahathat. W świątyni znaleziono fragmentarycznie zachowany kamienny posąg siedzącego Buddy z 1191 r.
Na wschód od głównego budynku stoi ceglana chedi w kształcie piramidy. Pierwotnie mieściła stiukowe wyobrażenia siedzącego Buddy z końca XIII w. Później nisze zamurowano cegłami, które zostały usunięte wraz z rozpoczęciem prac restauracyjnych w 1953 r.

Nie mniej ciekawy jest Wat Si Chum, zbudowany na zachód od Wat Phra Phai Luang, w którym znajduje się jedna z najwięk-szych (15 metrów!) figur siedzącego Buddy w Tajlandii. Mondop, w którym znajduje się Budda, zwany Czcigodnym, zbudowano w II połowie XIV w. W ścianach mondopu (obiekt na planie kwadratu, często nakryły krzyżującymi się dachami i zwieńczony iglicą) ukryte są schody prowadzące na dach. Strop klatki schodowej tworzy 50 łupkowych płyt, rzeźbionych w sceny z buddyjskiego folkloru. Ze schodów nie można jednak korzystać ze względu na ich kiepski stan

Zgodnie z lokalną legendą  w  dawnych czasach wokół watu, gromadziło się wojsko przed bitwą. Pewnego razu żołnierze usłyszeli dobiegający ze statui Buddy zagrzewający ich do boju nieziemski głos, który mógł pochodzić od Czcigodnego ... lub od ukrytego na schodach człowieka, który w ten sposób starał się pomóc w podniesieniu ducha bojowego tajskiej armii.
Wat Si Chum - posąg Czcigodnego Buddy.
Phitsanulok – baza wypadowa do Sukhotai
W odległości 50 kilometrów od ruin Sukhotai znajduje się miasto Phitsanulok, które przez pewien czas było nawet siedzibą władców Ajuttai. Dziś jest to nowoczesne miasto z betonową zabudową, które utraciło większość swoich zabytków w wielkim pożarze z 1957 r. Jedyną atrakcją jest ocalały z pożogi  Wat Phra Sri Ratana Mahathat, obecnie najważniejsza świątynia miasta.
Wat Phra Sri Ratana Mahathat – widok z powietrza, lata 50-te XX w. W środku światyni widoczny wysoki prang (wieża) w stylu khmerskim.
Wat Phra Sri Ratana Mahathat – widok obecny.
Ozdobą świątyni jest odlana z brązu i pokryta złotem statua Buddy (Buddha Phra Phut Chin Rat)  do której pielgrzymują Tajowie z całego kraju. Z obydwu stron posągu stoją drewniane pulpity, wykonane w XVII w. Większy przeznaczono dla mnichów śpiewających stare buddyjskie teksty w języku pali. Przy mniejszym stoi mnich tłumaczący teksty na tajski.

Ozdobą świątyni jest również wysoki prang (wieża) w stylu khmerskim wznoszący się pośrodku zespołu świątynnego. W krużgankach okalających prang umieszczono statuy Buddy wykonane w różnych okresach.

Jacek Zabielski 2019-02
Posąg Buddy (Buddha Phra Phut Chin Rat)  
KOMUNIKACJA
Phitsanulok znajduje się niemal w równej odległości od Bangkoku i Chiang Mai (5-6 godzin jazdy autobusem z obu kierunmów) i tym samy jest dobrym punktem na tzw. stop-over, zwłaszcza, że w mieście jest spora baza hotelowa w przystępnych cenach. Większość turystów woli jednak transport kolejowy, z którego i ja korzystałem. Więcej informacji na ten temat tutaj: www.railway.co.th.

Główna atrakcja miasta czyli Wat Phra Sri Ratana Mahathat znajduje się ok. 1,5 kilometra od stacji kolejowej – warto skorzystać tuk-tuka, choć trasa jest na tyle prosta, że nikt się nie zgubi.

Pitsanulok stanowi doskonałą bazę wypadowa do Sukhotai, przy czym jedyną dostępną opcją są autobusy (godzina jazdy) – bo do Sukhotai nie doprowadzono linii kolejowej. Jako, że park archeologiczny znajduje się ok. 10 kilometrów poza miastem trzeba skorzystać z podwózki tuk-tukiem. Na terenie parku, przy wejściu, znajduje się wypożyczalnia rowerów. Zaważywszy na rozmiary kompleksu jest to opcja warta rozważenia, zwłaszcza, że cena usługi  (20BHT) nie rzuca na kolana.
Wycieczka do Sukhotai to typowa wyprawa jednodniowa, która nie wymaga rezerwacji lokalnego noclegu, wymaga jednak dobrego planowania czasu oraz liczby atrakcji (dojazdy, zwiedzanie, posiłek, powrót).

Sukhotai powinno znaleźć się obowiązków na liście obiektów do zwiedzenia dla osób zainteresowanych historią i architekturą Azji Pd-Wschodniej (obiekt na liście UNESCO) jednak dla tych, którzy uprzednio zwiedzali ruiny Ajuittai i nie byli pod wrażeniem … Sukhotai może być rozczarowaniem. Podobny styl, mniej obiektów, ogromny teren do obejścia / objechania (nóżki zabolą) oraz nieco kłopotliwy dojazd. Tyle, że i turystów jest tu mniej co ma swoje oczywiste zalety. Dla tych, którzy będą się wahać, proponuje najpierw obejrzeć park archeologiczny korzystając z opcji Google Street View.
 
Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem (*)

Brak komentarzy
(C) Jacek Zabielski kontakt@globtrotuar.pl
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego