Khajuraho (Indie) - Globtrotuar

Przejdź do treści

Menu główne:

Khajuraho (Indie)

PODRÓŻE > AZJA > INDIE
W czasach gdy nasi przodkowie dopiero kładli podwaliny pod  państwo Piastów, w środkowych Indiach kwitła dynastia Ćandelów (Chandela), którzy wierząc w swoje boskie pochodzenie, zbudowali potężne królestwo oraz imponujący zespół świątynny znany dziś jako Khajuraho.

Lokalna legenda  głosi, że ów imponujący kompleks świątynny stworzył  król Chardravarman, syn  boga księżyca Chandry i urodziwej bramińskiej dziewczyny noszącej imię Hemavati. Gdy nadszedł czas narodzin dziecka, bóg-ojciec nakazał Hemavati by ta udała się w miejsce obecnego Khajuraho, gdzie na świat przyszedł przyszły władca, który z czasem stworzył królestwo Dzadźhauti. Już jako potężnych król miał on ujrzeć we śnie swoją zmarłą matkę, która poleciła mu w miejscu narodzin wznieść kompleks poświecony hinduskim bogom.

O potędze hinduskiego władcy świadczyć miały monumentalne rozmiary budowanego kompleksu w skład którego wchodziło niegdyś 85 potężnych kaplic, niektóre z wieżami wysokimi na dziesięć pięter.   Z tej liczby do dziś przetrwały dwadzieścia dwie świątynie,

Budowa tak wielu świątyń w ciągu zaledwie stu lat (950-1050) była niezwykłym wyzwaniem architektonicznym jak i organizacyjnym, szczególnie, że w okolicy kompleksu nie odnaleziono  żadnych śladów  wielkich miast. Gdzie wiec mieszkały  dziesiątki tysięcy budowniczych, a potem pielgrzymów? Czyżby Khajuraho zbudowano na zupełnym odludziu? A może czas i monsunowe deszcze przez tysiąc lat zniszczyły wszystkie ślady lokalnej cywilizacji?

Dziś już tej zagadki raczej nie rozwiążemy, zwłaszcza, że kompleks Khajuraho został porzucony przez swoich wyznawców ponad 500 lat temu w obliczu zagrożenia ze strony afgańskich i mongolskich plemion, które najechały Indie z północy. Zapomniane świątynie porosła dżungla chroniącą je przez okiem mogolskich władców, którzy niechybnie zniszczyliby kaplice pokryte bezbożnymi, erotyczno-pornograficznymi wizerunkami.

O tym, że świątynie jednak przetrwały świat zachodu dowiedział się dopiero w 1836 r. za sprawą brytyjskiego oficera (T.S. Burta), którego do starożytnych ruin doprowadzili hinduscy słudzy. Wiktoriański oficer był zaskoczony  wielkością kompleksu jak również zaszokowany prezentowanymi na ich ścianach erotycznymi scenami. Z czasem Brytyjczycy rozpoczęli oczyszczenie kompleksu, a nawet jego częściową rekonstrukcję oraz  badania naukowe.

Od połowy lat 80-tych XX w. Khajuraho wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO, co czyni to miejsce jednym z obowiązkowych punktów na liście obiektów które warto zwiedzić odwiedzając Indie.

Park archeologiczny
Świątynie wzniesione na terenie Khajuraho, skupione są w trzech kompleksach zwanych zachodnim, wschodnim i południowym.

Wybudowano je w tzw. stylu nagara, zgodnie z którym budowle sakralne powstawały na planie zbliżonym do równoramiennego krzyża lub podwójnego równoramiennego krzyża. W skład typowej świątyni wchodził ardha-mondopa (ganek), mandapa (sala kolumnowa), antamla (przedsionek) oraz kwadratowa sala garbha-griha (sanktuarium z ołtarzem, posagiem boskiego patrona oraz niewielkim korytarzykiem otaczającym sanktuarium wykorzystywanym do mini-procesji). Większe świątynie posiadały po bokach balkony z oknami.


Świątynie przykrywano łukowatym dachem nad którym wnoszono wysoką, kopulastą wieżę (sikhara), która symbolizowała świętą górę Meru, miejsce pobytu Brahmy. Sikhara była zwykle zwieńczona  misą składającą się z dwóch dysków -  tzw. czara  z amritą, cel człowieczej duchowej wędrówki.

Świątynię budowano na wysokiej platformie (c. dwumetrowej, ulokowanej  na osi wschód-zachód) przy czym w przypadku większych świątyń w czterech rogach platformy wznoszono dodatkowo cztery kapliczki (układ ten nazywano panchayatana / pańczayatana)

Grupa Zachodnia
Największe i najciekawsze świątynie kompleksu znajdują się w tzw. grupie  zachodniej, na terenie parku krajobrazowego z wytyczonymi alejkami, idealnie przystrzyżonymi zielonymi trawnikami w otoczeniu potężnych  drzew fikusowych.  Wygląda to … absolutnie fantastycznie.

Nie sposób opisać szczegółowo wszystkich świątyń znajdujących się na terenie parku, dlatego też skoncentruję się na kilku najważniejszych, poczynając od lewej strony parku.

Kaplica Varaha
Niewielka kapliczka w której umieszczono stylizowaną rzeźbę dzika, będącego inkarnacją boga Wisznu.  Zgodnie z legendą Wisznu przybrał tą postać by ratować boginię Ziemi Bhum przed demonem Hiranyaksha. Pomnik wykonano z jednego bloku piaskowca na początku X w. Na ciele świętnego dzika, o kobiecych stopach bogini Bhumi, wyryto 674 miniaturek bóstw hinduistycznych.

Świątynia Lakszmany
Wzniesiona ok. 954 r. przez króla Yasovarman, o czym świadczy inskrypcja fundatora na ganku, należy do najstarszych i najlepiej zachowanych obiektów na terenie Kajuraho. Poświecono ją bogowi Wisznu, oraz jego partnerce bogini Lakszmi, patronce powodzenia i bogactwa. Świątynię (30x14 m) zbudowano na planie panchayatana (pięciu ołtarzy), na wysokiej platformie, ozdabiając jej zewnętrzne ściany rzeźbami przedstawiającymi sceny z życia codziennego (polowania), bitwy oraz śmiałymi scenami erotycznymi.
Wewnątrz świątyni znajdują się rzeźby przedstawiające panteon hinduskich bóstw (Wisznu, Sziwa), którym towarzyszą postacie sług oraz ornamenty roślinne. Budowa świątyni trwała ok. 20 lat
Świątynia Lakszmany – od zewnątrz i wewnątrz oraz panorama z perspektywy wejścia do świątyni.
Świątynia Kandariya Mahadev
Kandariya Mahadev jest największą (30x20m z wieżą o wysokości 35m licząc od poziomu gruntu!) i najwspanialszą świątynią w Khajuraho. Poświecono ją bogowi Sziwie (Śiwie). Powstała w latach 1017–1020 za panowania króla Ganda i stanowi klasyczny przykład architektury czasów rozkwitu dynastii Ćandellów.

Na tej samej, granitowej platformie wzniesiono również małą kaplicę dedykowaną Sziwie nazywaną Devi Jagdamba.

Kandariya Mahadev zbudowano z piaskowca. Uwagę zwraca przepiękna brama z girlandami kwiatów umieszczonymi na nadprożu. Girlandy zwisają z głów mitycznych potworów – makar (w zodiaku hinduski odpowiednik koziorożca) umieszczone na głowicach pilastrów.

Centralnym elementem we wnętrzu świątyni  jest kamienny, dwu i półmetrowy lingam - symbol boga Sziwy w postaci fallusa. Wewnętrzne ściany zdobią ponad dwie setki rzeźb i reliefów przy czym kluczowe postacie to oczywiście różne przedstawienia Sziwy (np. Nataradźa, mistrz i władca tańca; Tripurawidźajin - zwycięzca w walce z trzema miastami (tripura).
Ściany zewnętrzne świątyni zdobi ponad 600-set rzeźb, w tym wizerunki hinduskich bogów i bogiń, którzy są zawsze przedstawieni parami (Wisznu i Lakszmi, Sziwa i Parwati, Kriszna i Radha) gdyż zgodnie z lokalnymi wierzeniami pojedyncza postać boska symbolizuje bezruch czyli śmierć.

Obok bogów przedstawiono niebiańskie nimfy-służki surasundari, które  przynoszą bogom różne dary (kwiaty, klejnoty), umilają czas grając na instrumentach i akompaniując półnagim i zmysłowym apsarom, tancerkom z orszaku Indry. Ów klasyczny ideał urody przetrwał do dziś w filach z Bolywood, chociaż w formie znacznie mniej „zerotyzowanej”.

Tym co ściąga do Kandariya Mahadev turystów są jednak przede wszystkim rzeźby z majthunami, czyli hinduskimi kurtyzanami będącymi uczestniczkami pikantnych scen erotycznych w pozycjach wymagających iście akrobatycznych umiejętności.
Świątynia Chitragupta
Jedyna świątynia w kompleksie Kajuraho poświecona bogowi słońca, Surya. Ma 22 m długości i 13m szerokości i jest ozdobiona, niestety dosyć zniszczonymi, rzeźbami apsar (tancerek) i sarasundaris (służek) oraz wizerunkami myśliwych, robotników niosących kamienie oraz słoni. Wewnątrz świątyni można podziwiać wizerunek boga- słońca powożącego rydwanem zaprzężonym w siedem koni oraz postać boga Wisznu w jego 10 z 22 znanych inkarnacji.
Świątynia Vishvanath (doskonale widoczne słonie obok kapliczki bogini Parwati)
Świątynia Vishvanath
Wzniesiona przez króla Dhanga w 1002, jest drugą co do ważności, po Kandariya Mahadev, świątynią poświęconą Sziwie. Zbudowano ją również w  stylu nagara (28x14 m) jednak z oryginalnych czterech kapliczek do dziś dotrwały tylko dwie.  

W jednej z nich znajduje się rzeźba świętego byka Nandi, któremu towarzyszą dwa słonie. Druga kapliczka jest poświęcona boskiej małżonce Sziwy czyli Parwati.

Grupa wschodnia (światynie dżinijskie)
Świątynie wzniesione na terenie tzw. grupy zachodniej są największe i najlepiej zachowane co nie oznacza, że nie warto również obejrzeć i tych nieco mniejszych z tzw. grupy wschodniej, które wznieśli wyznawcy dżinizmu (tzw. braminizmu reformowego).

Największą z nich jest świątynia Parsvanath zbudowana za panowania króla Dhanga (950-1002). Pomimo, że wznieśli ją wyznawcy dżinizmu jej forma jest niemal identyczna z tą jaka nadali swoim świątyniom tradycyjni hinduiści. Świątynia początkowo była poświecona bogini Adinath, jednak w ok. sto lat po jej wzniesieniu umieszono w niej rzeźbę Parsvanath.
Powyżej świątynia Pars¬vanath i Adinath, poniżej panorama pozostałych świątyń dzinijskich.
Nową, znacznie mniejszą świątynię Adinath, poświeconą pierwszemu przywódcy ruchu dzinstów, wybudowano na północ od świątyni Parsvanath. Architektonicznie przypomina ona hinduistyczną świątynię Vamana.

Obok terenu na którym wzniesiono świątynię znajduje się niewielkie muzeum dżinizmu z ocalonymi ze zniszczonych świątyń rzeźbami oraz wystawą fotografii, łączących dżinizm ze współczesną świątynią Santinath.

Jacek Zabielski 2019-11
Sceny erotyczne umieszczone na zewnętrznych ścianach świątyni Lakszmany
Trudno dziś powiedzieć jaki cel przyświecał twórcom tego przewodnika po sztuce kochania”, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę, że powstał on w kompleksie sakralnym, w którym na co dzień mieszkali samotni kapłani i kapłanki czyli tzw. dewadasi. Co prawda kapłanki czasami pełniły też role kurtyzan, jednak akty erotyczne w ich wykonaniu miały podłoże religijne, a nie stricte erotyczne. Skąd wiec taka fascynacja seksem?

Papierowe przewodniki twierdzą, że mógł być to przejaw induskiej (sziwackiej) filozofii tantrycznje, zgodnie z którą wszystko co dawało rozkosz było wielbione (seks, muzyka, taniec, teatr). Erotyka odgrywała w tej filozofii jednak szczególną rolą, gdyż właśnie w efekcie miłosnego uniesienia pra-bogów miał zrodzić się wszechświat. Stąd też niegdyś w domach hinduskich były budowane specjalne pokoje miłości, których ściany zdobiono malowidłami przedstawiającymi frywolne sceny.

Przewodnik oprowadzający po świątyni twierdził, że rzeźbione sceny erotyczne, mogły pełnić rolę praktyczno-edukacyjną wobec odwiedzających kompleks niepiśmiennych pielgrzymów oraz dorastających na miejscu młodych kapłanów-braminów. Podczas gdy wykształceni (piśmienni) wyznawcy hinduizmu mogli korzystać z opisów sztuki erotycznej zawartych w Kamasutrze, biedni i niepiśmienni mieli do dyspozycji „rzeźbiony komiks erotyczny”, który mógł być dodatkową motywacją do odbycia pielgrzymki do kompleksu świątyń Kajuraho. Cóż … brzmi to całkiem przekonująco i równocześnie zupełnie nie pasuje do współczesnych Indii, do kraju w którym seks jest obecnie kulturowym tabu. W końcu celibat w kościele katolickim wprowadzono przecież „dopiero” w VII w., a i muzułmanie nie zawsze unikali picia alkoholu.
Kamasutra
„Kamasutra" (dosł. traktat o miłości) to najstarszy indyjski podręcznik o sztuce miłości erotycznej, który powstał pod  koniec II w. Jego autorem jest  Watsjajana (Vatsjajany) Mallanaga, uczony bramin zamieszkujący Pataliputrę, który w czasach panowania dynastii Guptów, postanowił spisać wiedzę „erotologiczną”. Jego zamiarem było stworzenie traktatu łączącego „prawość, dobrobyt i miłości, które tylko połączone razem pozwalały przeżyć życie w pełni harmonijnie i pięknie”.
Swoje dzieło przygotował dla ówczesnych wykształconych arystokratów, kupców i mieszczan, głównie mężczyzn, nie zapominając jednak i o kobietach, które w II w. cieszyły się sporymi swobodami (np. wdowy mogły ponownie wychodzić za mąż).
Z dzieła Watsjajana mężczyzna dowiadywał się jak uwieść pannę i  mężatkę oraz jak postępować z kurtyzaną. Watsjajana opisywał też miłość lesbijską i homoseksualną, transwestytów oraz rolę jaką w ówczesnym hinduskim społeczeństwie spełniała tzw. trzecia płeć. Pomimo odwołań do filozofii, cnoty i relacji małżeńskich Kamasutra to przed wszystkim poradnik „techniczny”,  zawierający liczne opisy i ilustracje, którego celem miało być potęgowanie doznań erotycznych.
Nie tylko seks
Pomimo, że Kandariya Mahadev słynie ze scen erotycznych to nie one dominują liczebnie na zewnętrznych ścianach świątyni.  Najwięcej jest rzeźb przedstawiających postacie  akrobatów, tancerek, muzyków, myśliwych oraz wojowników, jak również wizerunki koni i słoni.  Są tu sceny z bitew, pochody, jak również obrazy z życia codziennego.   

Świątynia Jagadambi
Świątynia poświęcona bogini Parvati, partnerce boga Sziwy, jest niewielka jednak wyróżnia się niezwykle precyzyjnie wyrzeźbionymi postaciami uchwyconymi w scenach erotycznych.

KIEDY JECHAĆ
Khajuraho najlepiej odwiedzić w marcu, w czasie 10-dniowego festiwalu indyjskiego tańca klasycznego, w trakcie którego artyści występują na podium największej świątyni. Jeśli się nie uda to każda pora jest dobra byle nie deszczowa, czyli najlepiej jechać od listopada to marca. Obiekty muzealne / kompleksy świątynne są otwarte w sezonie turystycznym od 6 do 18 (do sprawdzenia czy czasem piątek nie jest dniem zamkniętym dla zwiedzających). Oczywiście zwiedzanie tylko po zakupieniu biletu w cenie dla turysty zagranicznego (ok. 500 rupi).  

KOMUNIKACJA
Pomimo swojej sławy Khajuraho w dalszym ciągu pozostaje miejscem stosunkowo trudno dostępnym dla turystów, gdyż znajduje się na uboczu najpopularniejszych szlaków turystycznych. Co prawda  w mieście jest stacja kolejowa na którą przyjeżdżają  pociągi z Delhi, Agry i Waranasi, jednak nawet korzystając z opcji polaczenia ekspresowego trzeba liczyć się z podróżą trwająca wiele godzin (np. Khajuraho-Hazrat Nizamuddin Express jadący na trasie Delhi – Khajuraho pokonuje dystans 604 km w 11 godzin jadąc nocą). Wiejec opcji (np. UP Sampark Kranti Express, Bundelkhand Link Express) można sprawdzić tutaj>
https://www.yatra.com/indian-railways/khajuraho-kurj-to-h-nizamuddin-nzm-train-tickets

Niestety połączenia autobusowe są równie problematyczne. Najszybszą, ale i najdroższą opcją jest lot samolotem (w mieście jest lotnisko). Ciekawą alternatywą może być oferta jakiegoś lokalnego biura podroży, które np. wiezie turystów do Varanasi, zatrzymując się po drodze w Orchy i Khajuraho (to opcja z jakiej ja korzystałem).
Po mieście i okolicy najłatwiej i najtaniej poruszać się tuk-tukiem lub wypożyczonym rowerem.

ZAKWATEROWANIE
Zwiedzanie Khajuraho trwa od kilku godzin do max. jednego dnia, zależnie od ilości obiektów jakie planuje się odwiedzić. Jeśli ktoś chce się zatrzymać na nocleg to nie ma problemu pomimo, że jak na warunki indyjskie Khajuraho to niewielkie miasteczko (25 tyś mieszkańców). Na potrzeby turystów wybudowano tu całkiem sporą bazę hotelową (są tu zarówno obiekty „budżetowe” jak i te droższe).
ENGLISH SUMMARY

Khajuraho
Sacred place of the Indian Chandela dynasty that built there, between 950-1050,  85 temples  of which some 22 remain.

According to the local legend  Khajuraho was build with the assistance of gods by Chardravarruan, the son of the moon god Chandra, who descended on a beautiful maiden as she bathed in a stream.

How did the Chandela dynasty in reality manage to turn their religious dreams into stone? It is uncertain as build-ing so many large temples in just 100 years would have required a huge amount of labour. Whatever the answers, Khajuraho's isolation helped preserve it from the desecration Muslim invaders inflicted on 'idolatrous' temples elsewhere.

Under threat from Afghan invaders from the north, the Chandelas forsook Khajuraho for their forts. People no longer prayed at the temples, which fell into ruin and the jungle took over.

The western world remained ignorant until British officer, TS Burt, was guided to the ruins by his palanquin bearers in 1838. There this stalwart Victorian soldier was surprised at the architectural treasure house but shocked by what he saw, first describing the erotica as a little warmer than there was any absolute necessity for'.

Archeological park
The Khajurahos complex is composed of three groups of temples called eastern, western and southern groups.

Most temples represent the climax of the Nagara, architectural style, which was popular in northern and central India. Its chief components are an ardha-mondopa (porch), mandapa (columned hall), antamla (vestibule), and a square garbha-griha (sanctum), all laid out on an east-west axis. In a few temples, especially the larger ones, the mandapa is expanded sideways using balconied projections, converting it into a maha-mandapa (large assembly hall). These temples also have an inner path enclosing the sanctum which permits devotees to walk around the chamber. The balconies attached to the mandapa and the inner path allow light and ventilation inside the temple.

The roof rises in graded peaks over the central area, mirroring the effect of a mountain range, while a curved shikhara (spire - iglica) soars above the sanctum. In larger temples, smaller spires surround the shikhara, spreading its weight on the sanctum and providing stability to the structure. A few temples follow a panchayatana (five-shrined) plan, with a central temple and secondary shrines at the four corners.

Western Group of temples
The main temples are in the western group. Among them the most interesting are Lakshmana and Kandariya Mahadev Temples.

Varaha Shrine
The first structure in the Western group is a pavilion housing a huge statue of Varaha (the boar), an incarnation of the Hindu god Vishnu. According to Indian mythology, Vishnu took the form of a boar to rescue the earth goddess, Bhumi from the clutches of a demon called Hiranyaksha. Made out of a single block of sandstone. On its massive body are carved 674 miniature figures of Hindu deities, while a pair of feminine feet in front of its legs represents Bhumi.

Lakshmana Temple
Built around 954, the Lakshmana Temple is the earliest, and one of the best-preserved temples in Khajuraho. Dedicated to Vishnu, whose consort was Lakshmi - the Hindu goddess of wealth - the temple has a panchayatna plan, with the main shrine at the centre and four subsidiary shrines at the corners.
The outer walls of the Lakshmana Temple are covered with sculpted panels displaying Hindu gods and goddesses, primarily Vishnu, but also other deities such as Shiva, accompanied by their attendants and consorts.

Kandariya Mahadev Temple
The Kandariya Mahadev Temple is the largest and architecturally the most impressive temple in Khajuraho. Its name refers to Shiva. Believed to have been built during King Ganda's reign (1017-29). This grand monument measures about 30m length and 20m in width, while its shikhara rises 35m above the ground. The temple shares its platform with a small shrine, also dedicated to Shiva - the Jagadambi Temple.
One of the most distinctive features of the Kandariya Mahadev Temple is the makara torana, a ceremonial arch that adorns the temple's porch entrance. Carved out of a single stone, this exquisitely sculpted lintel is designed like a garland of flowers and is draped with loops from one side of the doorway to the other. It stems from the heads of two carved makaras, or mythical monsters, and within the folds of the garland are tiny celestial nymphs.
Kandariya Mahadev's architectural design is richly complemented by its sculpture. Over 900 images of various sizes grace the temple's external walls. Its lofty base, includes two rows of processional friezes teeming with elephants and horses, warriors, hunters, acrobats, musicians, dancers, and miscellaneous scenes of erotic couples. Above the base, the central wall space is designed with three bands of sculpture, each a metre high. These contain the largest number of sculptures - an array of gods and goddesses, mithuna (lovers), women engaged in everyday activities, as well as mythical animals.
Being the largest of all Khajuraho temples, the interior of the Kandariya Mahadev Temple is extremely spacious, with a wealth of carvings and sculptures unmatched in any other temple. The ceilings of the porch and the mandapa resemble inverted pools with floral motifs, and are supported by brackets depicting a variety of celestial nymphs in lively postures.

Kamasutra
Why so many erotic scenes has been presented on the temple walls? It is uncertain. Some scientists are of the opinion that the erotic posturing was a kind of Kamasutra in stone, a how-to manual for adolescent Brahmin boys growing up in all-male temple schools. More convincing is the explanation that these are tantric images, especially as they're not limited to Khajuraho. According to this cult, gratification of the baser instincts is one way to transcend the evils of the world and achieve enlightenment.

Jagadambi Temple
Dedicated to Parvati, the consort of Shiva, the Jagadambi Temple stands on the same platform as the Kandariya Mahadev. It is however much smaller but contains some of the finest depictions of couples in amorous poses, tucked away in the temple's recesses.

Chitragupta Temple
The Chitragupta Temple is the only one in Khajuraho dedicated to Surya, the sun god. Situated a few metres away from the Jagadambi Temple, it closely resembles the latter in its plan and decorative scheme. The temple measures 22m in length and 13m in width.
While not in as good condition as the other temples, it has some fine carvings of apsaras and sarasundaris, elephant fights and hunting scenes, mithuna and a proces¬sion of stone-carriers. In the inner sanctum, Surya drives his seven-horse chariot, while on the central niche in the south facade is statue of Vishnu, representing the god and 10 of his 22 incarnations.

Vishvanath Temple
Constructed by King Dhanga in 1002, the Vishvanath Temple is considered the most important Shiva temple after the Kandariya Mahadev. It measures 28 m by 14 m, and contains all the elements of the Nagara style. . The temple originally had a panchayatna plan, but only two of its secondary shrines have survived - one each in the northeast and southwest corners.
Directly opposite the temple's entrance is the shrine of the Nandi bull, the deity's mount. A square pavilion, it is flanked by a pair of elephants. Towards the southwest of the Vishvanath Temple lies a small shrine dedicated to Shiva's consort, Parvati.

Eastern Group of temples (Jain temples)
While not competing in size and erotic scenes with the western-enclosure temples, its is also worth to Pars¬vanath, the largest of the Jain temples, built during King Dhanga's reign (950-1002). Despite its Jain affiliation its design is strikingly similar to Hindu temples. Although the temple was originally dedicated to Adinath, a jet-black image of Parsvanath was substituted about a century ago.

Located north of the Parsvanath Temple is the new Adinath Temple, dedicated to the first Jain spiritual leader. The temple's plan indicates a close resemblance to the Hindu Vamana Temple.

Outside the temple area is located the circular Jam Art Museum. Its artworks salvaged from the temples. More interesting are the photographs relating to Jainism in the modern Santinath Temple.
 
Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem (*)

Brak komentarzy
(C) Jacek Zabielski kontakt@globtrotuar.pl
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego